Болашақ мектеп оқушысының "Үй-мектеп-үй" қозғалысының қауіпсіз бағыты-бұл баланың үйден мектепке және кері қарай ұсынылған жолының сызбасы мен сипаттамасын біріктіретін құжат. Маршрут ата-аналардың көмегімен жасалады. Маршрутты әзірлеу мақсаты:
• мектепке бару және қайту қауіпсіздігін арттыру;
• мектеп жасына дейінгі баланы мектепке және мектептен шығу жолында жол жағдайларын бағдарлай білуге үйрету;
• ықтимал мүмкіндігінші болып қалатын қауіптердің алдын алу.
Балалар ата-аналарымен бірге үйден мектепке және кері сапарға шығады және ең қауіпсіз нұсқаны белгілейді, қауіпті сәттерді атап өтеді. Қауіпсіз нұсқаны таңдағанда, көше қиылысатын орындар бала үшін ең жеңіл және қауіпсіз болып табылады. Бағдаршамы бар жаяу жүргіншілер өткелі бағдаршамсыз жаяу жүргіншілер өткеліне қарағанда қауіпсіз, көше мен жолдарды тексеру қиын емес учаскелер (тығыз бұталар, ағаштар, тұрған машиналар жоқ), тұрған машиналары бар көшеге және көріністі жабатын басқа заттарға қарағанда қауіпсіз және т. б.«Үй-Мектеп» бағытындағы егжей-тегжейлі сипаттауды қажет ететін жоғары қауіпті учаскелерді анықтау қажет.
• Үйден шығып, бірінші рет көшеден өту;
• Көшеден және жол айырықтарынан өту
• Көшенің соңғы рет өтуі және мектепке кіру.
«Мектеп-Үй» бағытында жол учаскелері бірдей, бірақ мектеп аумағынан шығу және көшені соңғы рет кесіп өтіп, үйге кіру анықталады. Қауіптілігі жоғары учаскелер, ұсынылмаған қозғалыс жолдары бөлініп көрсетіледі, олардың қауіптілігі мен неге ұсынылмайтыны түсіндіріледі. Мектеп жасына дейінгі баланың қозғалыс нұсқасын таңдағаннан кейін, ата-аналар баламен бірге оны үйден мектепке және мектептен үйге дейінгі көшелер орналасқан сызбаға салады. Сол парақта төменде жазылуы керек: баланың үй немесе ұялы телефонының нөмірі; ата-аналардың тегі, аты, әкесінің аты және байланыс телефондары. Баланың мектептен үйге баратын жолға кететін шамамен уақыты көрсетілуі мүмкін; осы бағытпен мектепке баратын немесе жолда кездесетін сыныптастарының тегі, аптаның күндері бойынша баланың сабағы қашан аяқталатыны.
Маршрут құрылғаннан кейін, ата-аналар балаларын мектепке апарып, әкелген кезде, мектепке дейінгі жастағы балалардың маршрут бойынша қауіпсіз жүру әдістерін практикалық түрде меңгеруін, сипатталған маршруттағы барлық қауіп-қатерлерді түсінуін қамтамасыз етеді.
Баланы ертіп жүргенде, ата-аналар үйде уақытында шығу, асықпау, көшені тек асықпай өту, тіпті бос болса да, өтер алдында жолды мұқият қарау әдетін қалыптастырады. Көшені қарауға кедергі келтіретін кез келген затты мектепке дейінгі жастағы балалардың қауіп белгісі ретінде қарастыруын қамтамасыз ету өте маңызды.
Болашақ оқушы жарақаттан аулақ болу үшін мыналарды істеуі керек:
• Қашан жүгіріп көмекке шақыру керектігін, ал қашан тек сақ болу керектігін уақытында шеше білуі керек.
• Көшеде белгіленген жерден, тек оны мұқият қарап шыққаннан кейін ғана өтуі керек.
• Асықпай, аяңдап өту керек. Автобусқа үлгеруге асығып, жолдан жүгіріп өтуге болмайды.
• Үйден уақытында шығу керек, асықпау үшін.
• Егер жол өткелі бағдаршаммен реттелмесе, жүк көлігі немесе автобус жақындағанда мұқият бақылаңыз. Оның артында басқа көлік көрінбеуі мүмкін! Көлікті өткізіп жіберген дұрыс және оны өткізіп жібергеннен кейін, ол алыстап кеткенше күту керек. Себебі көлік жақын болғанда, оның артында қарсы келе жатқан көліктер көрінбеуі мүмкін.
• Қиылыс жолға (жаяу жүргінші өткеліне) келгенде, жолдың жүріс бөлігін мұқият қарап шығыңыз!
Көшеге шықпас бұрын айналаңды мұқият қарап шық.
• Көшеден тек асықпай, сөйлесуді (ұялы телефонмен де) тоқтатып, құлаққапты шешіп өту керек!
• Өз ауданыңды жақсы білу.
• Қалың бұталарға, ағаш екпелеріне, тасталған үйлерге жақындама.
• Паналауға және көмек алуға болатын барлық қауіпсіз жерлерді білу.
• Топтан бөлінгенде қиындық туу мүмкіндігі болатының білу.
• Арандатушылық мінез-құлық пен бағалы заттармен өзіңе назар аудартпа.
• Оқиғалар немесе қылмыс болған жағдайда полицияға тез хабарлас.
• «Үй – Мектеп – Үй» қауіпсіз қозғалыс бағытын қатаң сақта.
• Жол жүру ережелерін білу.
Осы ережелердің бірқатарын сақтау біздің түлектеріміздің мектеп кезеңіне дайындалуына мүмкіндік берді. Ата-аналармен бірге біз бағытты талқылап, оны А4 форматты қағазға түсірдік. Топта сондай-ақ әрбір жол жүру сызбасын қарастырдық, олардың безендірілуі әртүрлі болды, бұл сызбаны көркем етудің маңыздылығын көруге мүмкіндік берді. Бала үшін бөлшектер анық және жарқын болғанда түсініктірек болады.
Ата-аналарға мұндай мүмкіндікті жіберіп алмауға және осы бағытты құруға кеңес беремін. Балалардың қауіпсіздігі ересектердің қолында! Барлығыңызға сәттілік!